Przyczyny nieważności małżeństwa w prawie kanonicznym ..

Wiele osób mówi potocznie o „unieważnieniu małżeństwa” bądź "rozwodzie kościelnym". W rzeczywistości Kościół nie unieważnia małżeństwa, lecz bada czy zostało ono ważnie zawarte. Jeżeli w chwili ślubu istniały poważne przeszkody, sąd kościelny może stwierdzić, że małżeństwo od samego początku było zawarte nieważnie.

Poniżej, pozwolę sobie wyjaśnić w bardzo przejrzysty sposób - w jakich sytuacjach może dojść do stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Po pierwsze:

• Przeszkody zrywające małżeństwo.

(czyli sytuacje, w których małżeństwo od samego początku mogło w ogóle nie zaistnieć)

Chodzi o zdarzenia, kiedy np.

• jedna ze stron była już wcześniej związana ważnym małżeństwem kościelnym,

• jedna ze stron była za młoda,

• jedna ze stron przyjęła wcześniej święcenia kapłańskie lub złożyła śluby zakonne,

• doszło do uprowadzenia lub skrajnego przymusu jednej ze stron,

• strony były spokrewnione.

Przykład: Jeżeli ktoś zawarł nowy ślub kościelny, mimo że wcześniejsze małżeństwo kościelne nadal trwało - nowe małżeństwo jest nieważne.

Po drugie:

• Wady zgody małżeńskiej.

(czyli problem z prawdziwym i wolnym „tak” przed ołtarzem)

Małżeństwo powstaje przez świadomą i dobrowolną decyzję kobiety i mężczyzny. Jeżeli ta decyzja była wadliwa, małżeństwo może być uznane przez Kościół za nieważne.

Najczęstsze sytuacje:

• brak dojrzałości lub zdolności psychicznej,

• brak zdolności do zrozumienia czym naprawdę jest małżeństwo albo zrozumienia istoty jego obowiązków.

Przykład: Poważne zaburzenia psychiczne, skrajna niedojrzałość emocjonalna, brak zdolności do tworzenia trwałej relacji.

• przymus lub silna presja - sytuacja, kiedy zgoda na zawarcie małżeństwa została wyrażona pod wpływem strachu lub nacisku.

Przykład: Natychmiastowy ślub - „bo ciąża” - presja rodziny, środowiska lub sytuacji życiowej.

• oszustwo - jedna ze stron zataiła istotne fakty, które miały kluczowe znaczenie dla decyzji o małżeństwie.

Przykład: ukrycie uzależnienia, choroby psychicznej, braku chęci zamiaru wierności.

• udawana zgoda - czyli na zewnątrz zawarcie ślubu wyglądało poprawnie ale wewnętrznie strona bądź strony nie chciał prawdziwego małżeństwa.

Przykład: zakładany z góry rozwód, wykluczenie wspólnego życia, potomstwa..

Po trzecie:

• Wady formy kanonicznej.

(czyli ślub zawarty w niewłaściwy sposób)

Przepisy prawa kanonicznego wymagają aby w kościele katolickim małżeństwo zostało zawarte przed księdzem upoważnionym przez Kościół oraz w obecności dwóch świadków. Jeżeli tych warunków zabraknie, małżeństwo może być zawarte nieważnie.

Przykład: wybrany indywidualnie przez strony kapłan, nie miał upoważnienia od proboszcza ani biskupa. Choć ceremonia wyglądała jak prawdziwy ślub to w świetle prawa kościelnego małżeństwo jest nieważne, ponieważ kapłan nie miał władzy do przyjęcia zgody małżeńskiej (delegacji).

• Podsumowanie

Czy każda trudna sytuacja oznacza nieważność małżeństwa?

Nie. Każda sprawa jest indywidualna i wymaga dokładnej analizy.

• Trudności w małżeństwie, kryzys czy rozwód cywilny nie oznaczają automatycznie, że małżeństwo kościelne jest nieważne zawarte.

Dlatego tak ważna jest rzetelna ocena sytuacji jeszcze przed rozpoczęciem procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa i profesjonalna pomoc w trakcie całego postępowania przed sądem kościelnym.